There is only humanity…

By Liana Aghajanian

When the Nagorno-Karabakh war was taking place in the early 1990s, I had already settled with my family as a toddler from Iran into the strange and enchanting world of America like many other members of the Armenian Diaspora. Even though my parents had escaped to the U.S. as refugees after nights spent with a newborn in a basement during the aftermath of the Iranian Revolution proved too much to handle, our lives were as deeply engulfed by Iranian culture as they were by Armenian tradition.

With grandparents that hailed from Tabriz, I heard stories of Azeri and Armenian families co-existing peacefully, almost as if they were one in the same. But that was before I entered the Armenian Diaspora private school system that spans from Los Angeles to Boston. Everything turned from grey to black and white. There was no “Armenian and Turkish” or “Armenian and Azeri.” There was just “right” and “wrong.”

Two rich populations of people with enough culture between the both of them were reduced to a piece of land.

As a Diasporan, it’s hard to connect with anything more than a symbolic, theoretical idea of two countries thousands of miles away. So the land, the war, the army fatigue became the only concepts to adhere to. Changing these and decades of other cemented perceptions in the realm of Armenian culture and its association with Azeris, Turks and more became the roots out of which Ianyan magazine was born.

It was also these same perceptions that scared me into believing that I was alone in my fight for peace, reconciliation and understanding. I had frightening dreams of getting bombarded with hate mail and worse – no readers.

To my surprise, I began to make connections with people from more backgrounds than I ever imagined – all which would not have been possible without the encouragement and connections of individuals whose passion for change was contagious and one of the most effective democratic tools in use today: social media.

Through them, I cemented relationships with Armenians spanning everywhere from Montreal to Fresno – and an entire army of amazing people in Armenia who make me smile from ear to ear every time I think about them. Somewhere down the line, I even had a privilege to get to know a handful of non-Armenians who have had longstanding love affairs with all that spans beyond Mt. Ararat.

But the most significant and poignant links came in the form of all that we do not speak of, and if we must, speak ill of. A series of audio Skype interviews published on Global Voices Online between its Caucasus regional editor and myself as well as two prominent Azeri bloggers introduced and connected us all.

There was Arzu Geybullayeva, the regional analyst from Baku whose blog, Flying Carpets and Broken Pipelines, is an insightful mishmash of news and observations from Azerbaijan, and Scary Azeri, the London transplant whose humorous outlook on life is well worth the read and relatable, no matter where you descend from. There is also Nigar Hacizade, a recent college grad from Istanbul who beautifully united Azeri and Armenian cultures through the struggles and stereotypes women from both cultures face.

I wrote about Norooz, a rich tradition celebrated by Azeris, Iranians and subsequently many Iranian-Armenians like me. In the course of a week, Armenians and Azeris had come together, leaving comments full of the celebration of love and life – there was no hate anywhere to be found. Even those unfamiliar with the custom joined in to wish everyone a Happy New Year.

Then we moved on to food – the world’s best uniter - at least where two cultures who indulge in the pleasures of the palate more often than we’d like to admit are concerned anyway. Posts about Easter Bread produced some of the most smile-inducing comments I’ve ever read on the site – it was sheer proof that we had so much to celebrate together.

A post by Fulbright scholar and journalist Ashley Killough about a Peace Corps experience in Armenia wasn’t immune to the Armenian/Azeri connection either. “I wish the similarities between Armenians and Azeris were more widely recognized than there differences,” the comment read. “Hopefully there will be peace between these two great countries in the near future.”

Another post about Onnik Krikorian’s project highlighting unity in diversity via Tsopi, a Georgian village where Armenian and Azeri families live together in complete harmony became an agent of change – an Armenian linked and quoted the piece on a forum and wondered about all the hate spewed between the two cultures over the years after seeing the innocent faces of ethnic Armenian and Azeri children who shared their lives together in peace in Georgia.

By viewing the peaceful coexistence of the 3 major ethnic groups in the Caucasus, one may think…why can’t it be like this elsewhere? Conclusions come and go, but one prevails…What have we done?

As years pass, I’ve been able to realize that the conflicts we found ourselves involved in as of today, are far more than anything … political. We found ourselves following the same game these politicians play, letting hate being spread amongst our peoples, putting more bricks and building more walls in order to protect us from the enemy…and I repeat…are we targeting the correct enemy?

[…]

Let’s hope these children of today be the leaders of tomorrow, and then maybe peace between our countries will pass […] to an all-time reality. [link]

Yes, we’ve been doing it wrong, he thought.

The more I wrote, the more it was evident that all of us – Armenians, Turks, Azeris – shared more than we were led to believe. In the simplest of terms, we became humans – a notion we had forgotten for way too long. The most rewarding element of this entire incredible experience was realizing that we had all become agents of change right in front of our eyes.

“There are no nations,” said Isaac Asimov. “There is only humanity. And if we don’t come to understand that soon there will be no nations because there will be no humanity.”

And while the change will come gradually and slowly and we will still be exposed to those who prefer to spread intolerance and misunderstanding, the tides are turning and the momentum is big. Taking a step to understand a fellow human being beyond the politics, territorial lines and propaganda isn’t hard at all – you just have to take the time to try.

 

Liana Aghajanian blogs at http://www.ianyanmag.com.

 

 

 

Sadəcə olaraq insanlıq var… 

Liana Aghajanian tərəfindən

1990-cı illərin əvvəllərində Dağlıq Qarabağ müharibəsinin getdiyi bir vaxtda mənim ailəm və mən bir çox Erməni Diasporası nümayəndələrinin etdiyi kimi İrandan əsrarəngiz və cazibəli Amerika dünyasına köçmüşdük. İran inqilabının nəticəsində zirzəmidə gecələrini yeni doğulmuş körpələri ilə keçirməli olan valideynlərim ABŞ-ya məcburən qaçmalı olsalar da, bizim yaşam tərzimizə Erməni ənənəsinin təsir etidiyi kimi, İran mədəniyyəti də təsir etmişdi.

Mənim nənə-babam Təbrizdəndirlər. Onlardan Azərbaycanlı və Erməni ailələrinin sülh içində, sanki bir ailə imiş kimi, dinc yanaşı yaşadıqları haqqında çoxlu eşitmişəm. Amma bu eşitdiklərim Los Angelesdən Bostona qədər geniş yayılmış Erməni Diasporasına məxsus özəl məktəbə getməmdən əvvəl baş vermişdi. Hər şey anidən boz rəngdən qara və ağa çevrildi. “Erməni və Türk” və ya “ Erməni və Azərbaycanlı” deyə anlayış artıq qalmamışdı. Sadəcə olaraq “doğru” və “yanlış” var idi.

Arasında paylaşılan kifayyət qədər zəngin mədəniyyətə malik iki zəngin xalq bir torpaq parçası ilə məhdudlaşmağa başlamışdı.

Diaspora nümayəndəsi olaraq, minlərcə kilometr uzaqlıqda yerləşən iki ölkənin daha çox simvolik olan ideyasına bağlı olmaq çətindir. Torpaq, müharibə və ordu sadiq qala biləcəyin yeganə anlayışlar idi. Bu anlayışları dəyişmək, Erməni mədəniyyətində Azərbaycanlılar və Türklər haqqında on-illiklər boyu beynimizə yürüdülən təsəvvürlərin üstəsindən gəlmək istəyi nəticəsində Ianyan magazine meydana gəldi.

Bəzən elə bu təsəvvürlər məni qorxudurdu. Düşünürdüm ki, sülh, barışıq və qarşılıqlı anlaşma yolunda apardığım mübarizədə yalnızam. Məni qarabasmalar bürümüşdü – mənə elə gəlirdi ki, gördüyüm işlə bağlı çoxlu nifrət məktubu ilə bombardman olacağam və ya ən dəhşətlisi – heç bir oxucunun olmayacağı idi.

Təəccüblü olsa da, düşündüyümdən də daha çox sayda və müxtəlif təbəqədən insanlarla münasibətlər yaratmağa başladım – hansı ki, insanların dəyişiklik etməyə olan yoluxucu həvəsi və ehtirası və bugünün ən effektli demokratik vasitəsi – sosial media- olmadan mümkün olmazdı.

Bunların köməyi ilə Monrealdan tutmuş Fresnoya qədər olan Ermənilər ilə – haqqında düşündüyüm zaman üzümdə geniş təbəssüm oyadan Ermənistandakı gözəl insanlarla - əlaqələr qurdum. Belə bir məqam oldu ki, Ararat dağının o biri tayında yaşayan Erməni olmayan biriləri ilə sevgi münasibətləri olan şəxslər ilə tanışmaq şərəfinə nail oldum.

Ən nəzərə çarpan və vacib əlaqələr isə, haqqında danışmadığımız və ya danışdığımız zaman haqqında pis şəkildə danışdığımız, gözlənilməz formada meydana gəldi. Global Voices Online –nın Qafqaz üzrə regional redaktoru və mənim aramda keçirilən  bir sıra audio Skype müsahibəsi nəticəsində həm bunların baş tutmasına, həm də iki tanınmış Azərbaycan bloqqerləri tanımağa və ünsiyyət qurmağa imkan yarandı.

Biri Azərbaycandan xəbərlərin və icmalın maraqlı toplusu olan Flying Carpets and Broken Pipelines adlı bloqun müəllifi Bakıdan olan regional təhlilçi Arzu Qeybullayeva idi, digəri isə Londonda yaşayan, həyata yumor hissə ilə yanaşan, bu haqda yazan və yaşadığın yerdən asılı olmayaraq yazılarında özünü tapacağın və bu yazıların oxunmağa doğrudan da layiq olan bloqun müəllifi Scary Azeri idi. Həmçinin, bu insanların arasında İstanbul universitetini yeni bitirmiş, Azərbaycan və Ermənistan mədəniyyətindən olan qadınların üzləşdiyi stereotiplərin üstəsindən gələrək bu iki ölkənin mədəniyyətlərini gözəl şəkildə birləşdirən Nigar Hacizadə var idi.

Mən Azərbaycanlıların, İranlıların və mənim kimi çoxlu İranlı-ermənilərinin qeyd etdiyi zəngin ənənəyə malik bayram Novruz haqqında yazı yazmışdım. Bir həftə ərzində yazıma sevgi və həyat dolu şərhlər yazan Erməni və Azərbaycanlı oxucular bir araya gəldilər. Onların arasında heç nifrət deyilən bir şey yox idi. Hətta bu bayram ənənəsi ilə taniş olmayanlar bizlərə da Xoşbəxt Yeni İl arzulayırdılar.

Sonra biz mətbəxə – insanları birləşdirən dünyanın ən yaxşı mövzusu toxunduq. Ən azından ona görə ki, bu iki mədəniyyət dilinə gətirdiyindən də daha çox həzz alır bu mətbəxin dadından. Pasxa Cörəyi haqqında yazılar saytda oxuduğum ən çox təbəssüm oyadan şərhlərin yazılmasına sövq etdi – bu ona sübüt idi ki, birlikdə qeyd etməli olduğumuz inanılmaz çox şey var idi.

Fulbright təqaüdçücü və jurnalist Ashley Killoughun Ermənistanda Sülh Korpusu könüllüsü olaraq təcrübəsi haqqında yazısı Erməni/Azərbaycan əlaqələrinə də yad deyildi. Belə bir şərh edilmişdi: “İstəyərdim ki, Ermənilər və Azərbaycanlılar arasında fərqlər deyil, daha çox oxşarlıqlar tanınaydı”. “Ümid edirəm ki, bu iki gözəl ölkələr arasında yaxın gələcəkdə sülh olacaq.”

Onnik Krikorianın Erməni və Azərbaycanlı ailələrinin harmoniya içində birlikdə yaşadıqları Gürcü kəndi olan Tsopi vasitəsi ilə birləşdirən müxtəlifliyi işıqlandıran layihəsi çərçivəsində yazılan digər bir yazı dəyişikliyin vasitəçisi oldu – bir Erməni yazıya link keçidi qoydu, yazıdan forumda sitat gədirdi və Gürcüstanda sülh içində yaşayan etnik Erməni və Azərbaycanlı uşaqlarının məsum üzlərini gördükdən sonra illər boyu iki mədəniyyət arasında yayılan nifrətin olub-olmamasını sual altına aldı.

Qafqazda dinc yanaşı yaşayan 3 əsas etnik qrupları görəndə fikirləşirsən ki, …. nəyə görə bu belə başqa yerlərdə ola bilmir? Daimə hansı isə fikirlər ağlından keçir, lakin bir fikir həmişə qalır… Biz nə etmişik?  

İllər keçdikcə başa düşdüm ki, bügün ətrafımızda baş verən münaqişələr sadəcə və sadəcə …. siyasi xarakter daşıyır. Biz siyasiyətçilərin oynadıqları siyasi oyunları izləyirik, insanlarımız arasında nifrətin yayılmasına izin veririk, özümüzü düşməndən qorumaq üçün daha da çox kərpic qoyur və aramızda daha böyük divarlar hörürük… və mən təkrarən soruşuram…. nişana aldığımız düşmən həqiqətən də düşməndirmi?   

[…]

Gəlin ümid edək ki, bügünün uşaqları sabahın liderləridirlər və ölkələrimizə  […] uzun illər reallıqda da sülh gələcək [link]

 
Bəli, biz bunu düzgün etmirdik, o düşündü. 

Daha çox yazdıqca, daha aydın olurdu ki, biz hamımız - Ermənilər, Türklər, Azərbaycanlılar - düşündüyümüzdən də daha çox şeyləri paylaşırmışıq. Ən sadə dildə desək, biz insan olmuşduq – bizim çoxdandan unutmuş olduğumuz bir anlayış. Bu inanılmaz təcrübənin ən gözəl hissəsi ondan ibarət idi ki, gözümüz önündə dəyişiklik vasitəçilərinə çevrildiyimizi anlamağa başlamışdıq.  

“Millətlər yoxdur”, deyə Isaac Asimov söyləmişdi. “Sadəcə olaraq insanlıq var. Və əgər biz bunu tezliklə anlamasaq millətlər olmayacaq çünki insanlıq qalmayacaq.”

Dəyişikliklər gələcək, tədricən, yavaş-yavaş, amma eyni zamanda dözülməzliyi və anlışılmazlığı yaymağa üstünlük verən insanlara da rast gələcəyik. Əsl vaxt elə indidir və gecikdirməyin heç bir mənası yoxdur. Qarşındakı şəxsi insan olaraq, hər hansı siyasətdən, ərazi sərhədindən və təbliğatdan azad və kənar şəkildə, başa düşmək üçün addım atmaq elə də çətin deyil - sadəcə olaraq bu addımı atmağa cəhd etməlisən.  
 
Liana Aghajanianın bloq ünvanı http://www.ianyanmag.com.

 

 

Есть только Человечество …

Лиана Агаджаниан

Когда в начале 1990-х гг. шла Нагорно-Карабахская война мои родители и я, eщё будучи ребёнком, переехали из Ирана в необыкновенный и очаровательный мир Америки, как и многие другие представители армянской Диаспоры. Мои родители прибыли в США в качестве беженцев после ночи, проведенной с новорожденным в подвале во время последствий иранской революции. Наша жизнь глубоко впитала в себя как иранскую культуру, так и армянские традиции.

Мои бабушка и дедушка, которые были родом из Тебриза, рассказывали мне много историй о том, как азербайджанцы и армяне мирно жили вместе, почти как единое целое. Но всё это было до того, как я начала учиться в частной школе армянской диаспоры, в той образовательской системе, которая простирается от Лос-Анджелеса до Бостона. От серого цвета всё превратилось в черное и белое. Здесь уже не существовали такие понятия как “Арменин и Турок” или “Арменин и Азербайджанец.” Всё делилось на “правых” и “неправых”.

Два народа с богатой культурой были сведены к куску земли.

Будучи из диаспоры, становится трудно идентифицироваться с чем-нибудь более символичным, теоретическим, как идея о двух стран за тысячи километров. Земля, война, армия превращаются в единственную важную концепцию. Именно из этих установок, вернее из-за необходимости изменить эти затвердевшие представления армянской культуры в связи с азербайджанцами, турками и пр. зародилась идея журнала Ianyan.

Эти же самые представления пугали меня. Мне казалось, что я совершенно одна и одинока в своей борьбе за мир, перемирие и взаимопонимание. По ночам я видела кошмарные сны, как меня бомбардируют письмами полные ненависти или ещё хуже – что у журнала нет ни одного читателя.

К моему удивлению, я начала устанавливать контакты с людьми из разных стран, чем я могла себе представить. Всё, что было бы невозможным без поддержки и участия определенных людей, чья страсть к переменам была заразительной, и без одной из наиболее эффективных демократических средств общения, широко используемого сегодня - социальной медии.

Благодаря им я установила отношения с армянами от Монреаля до Фресно, с удивительными людьми в Армении, при воспоминании которых на лице играет улыбка. Мне посчастливилось узнать людей из других наций, у которых были романтические связи с теми, что живут за горой Арарат.

Но наиболее значимые и яркие контакты установились способами, о которых мы умалкиваем или говорим со злобой. Серия аудио-интервью по Skype между Редактором Global Voices Online по Кавказу и мной, а также двумя выдающимися азербайджанскими блоггерами связала и сблизила нас.

Я познакомилась с Арзу Гейбуллаевой, региональным аналитиком из Баку, чей блог Flying Carpets and Broken Pipelines представляет собой проницательный взгляд на события в Азербайджане. Я подружилась со Scary Azeri-азербайджанкой, живущей в Лондоне, чей юмористический взгляд на жизнь очаровывает читателя и который приемлен для всех независимо от того, из какой страны то родом. Такжу узнала Нигяр Гаджизаде, магистра из унивеситета в Стамбуле, которая красиво сближает азербайджанскую и армянскую культуры путём обсуждения проблем и стереотипов преследующих женщин из этих стран.

Я написала о Новрузе – празднике с богатыми традициями, отмечающийся азербайджанцами, иранцами, а также иранскими армянами вроде меня. В течение недели армяне и азербайджанцы были как едиными, оставляя комментарии полные празднования любви и жизни, и между ними не было ни капли ненависти. Даже те, кто не отмечал и не знал о Новрузе, желали друг другу Счастливого Нового Года.

Затем мы перешли к еде, самому лучшему способу в мире сближения людей, в частности двух культур, которые разделяют между собой гораздо много общего, чем мы признаем. К статье о Пасхальном Хлебе было написано столько радостных комментариев, сколько я ещё никогда не читала на сайте. Это было простым доказательством того, что нам есть что праздновать между собой.

Статья Фулбрайтского стипендиата и журналиста Эшли Килау о ее опыте в качестве добровольца Корпуса Мира в Армении также не была обделена упоминанием армяно-азербайджанских связей. “Я хотела бы, чтобы сходства между армянами и азербайджанцами больше упоминались, чем различия “, говорилось в комментарии. “Надеюсь, между этими двумя замечательными странами в ближайшем будущем наступит мир.”

Ещё одна статья о проекте Онника Крикориана, показывающий разнообразие в единстве в грузинской деревне Тсопи, где армянские и азербайджанские семьи живут вместе в гармонии, стала катализатором перемен. Армянин выложил на форуме ссылку к статье и, увидев невинные лица армянских и азербайджанских детей, вместе мирно живущих в Грузии, спросил, куда делась вся та ненависть, что годами травила два народа.

Когда видишь, как мирно сосуществуют три основные этническиегруппы на Кавказе, задаешься вопросом … ну почему этого не может быть в любой другой части земли? Мысли приходят на ум… но одна сильнее гложет… Что мы сделали?

По мере того, как проходят года, я понимаю, что конфликты, в которых мы очутились и пребываем до сих пор, ничто иное, как политика. Мы следуем за игрой политиков, которые ещё больше распространяют ненависть между нашими народами, воздвигая стены, чтобы защититься от врага … и я вновь спрашиваю … а тот ли этот враг?

[…]

Будем надеяться, что эти сегодняшние дети будут лидерами завтрашнего дня, и, может быть, тогда между нашими странами наступит […] мир. [Ссылка]

Да, мы всё делали не так, подумал он.

Чем больше я писала, тем больше осознавала, что все мы - армяне, турки, азербайджанцы – разделяем гораздо больше, чем могли себе вообразить. Простыми словами, мы стали людьми – теми, о ком мы забывали слишком долгое время. Самым полезным моментом этого невероятного опыта было осознание того, что мы у себя на глазах превратились в катализатора перемен.

“Нет никакой нации”, сказал Айзек Азимов. “Есть только человечество. И если мы не этого не поймём, скоро не станет ни одной нации, так как не будет человечества”.

В то время как постепенно и медленно наступят перемены, по-прежнему найдутся те, кто предпочитает сеять раздор и непонимание. Время настало. Совсем нетруно сделать шаг к тому, чтобы понять и принять человека вне политики, территориальных границ и пропаганды. Стоит только попытаться.

Блог Лианы Агаджаниан на http://www.ianyanmag.com