Thoughts on the ultimate peace
By Marine Ejuryan
For those of you that know me, but didn’t when I was still a freshman or sophomore, you’ll probably be surprised to hear that just four years ago I was one of those to be found among young Armenians shouting anti-Turkish and anti-Azerbaijani slogans during commemoration events. I was also the same person writing articles for my university newspaper with titles such as “The big hoax, Azerbaijan.”
In retrospect, when I look back at those perhaps ‘dark’ years, I know that it was simply the time when I was at the peak of a process searching for myself, determining my own ideology and finding my own path in life. I can also assume that there are many other young people and teenagers in our countries who have also been through this before finally ending up where they are today.
And now, having just graduated with a MA in International Relations, I have also turned into someone who has dozens of Turkish and Azerbaijani friends. Among them, I have to say, some are very close indeed. I’m also someone who listens to Turkish and Azerbaijani music, reads books by authors from both of those countries, and finally a person who supports every genuine initiative that will lead to peace and a resolution of the conflict which keeps others apart.
Some might say that all those regional youth trainings, peace conferences or other related events are simply a waste of time as they change nothing in the current stalemate, while others consider them simply a source of money for organizations or groups involved in those activities. However, from my own experience, I can say that they were instead a turning point which have shaped my current views and opinions.
It was during such events that I first met young people from Azerbaijan and Turkey, talking to them about various issues from history to politics and ending up finding similarities in our culture, traditions and mentality. This dialogue also helped me to look at the same things from a different points of view, breaking stereotypes that I had which led to a change in my thinking on many different issues.
Another way I became acquainted with young Azerbaijanis was via Facebook, which has now become not only a place for us to remain in touch, but to also discuss politics, culture, and mentality. These virtual friendships have also later become real life meetings which, I have to admit, were really exciting for me. Don’t ask me why because I probably won’t be able to explain it, but I feel an inexplicable closeness to these people and everything related to them.
During one of the meetings with friends from Azerbaijan in Tbilisi, where I went for vacation in winter, we decided not to go back home with “empty” hands and held a flash mob, walking peacefully to the Georgian Parliament with a message of peace in the South Caucasus written on large posters in six different languages (Armenian, Azerbaijani, English, French, Georgian and German).
Actually, an interesting incident happened during the flashmob when the police stopped us to ask what we were demonstrating for. When we told them that we were simply young people from Armenia and Azerbaijan calling for peace in the region their answer, as I’m sure my friends will agree, was inspiring. “Well done, guys!” they said. “You have no problem. Continue!”
And that wasn’t the only refreshing incident. When hanging out in a Georgian restaurant the waiter serving us asked if were from Azerbaijan, probably after hearing Azerbaijani being spoken at the table. “Yes, we are,” a friend answered. “Except her. She’s from Armenia” (yeah, I was the only Armenian that day). “That’s already huge progress,” the waiter responded looking serious.
There are many other such stories too, but what crosses my mind is the following. What is the point in just investing all our efforts into trying to prove to the whole world that we are right and the other side is wrong and must be blamed. What?
Nothing.
Nothing, but waste of time and effort, while unresolved conflict continues to incur greater economic, political and social losses and while the general population, which is the direct victim of the conflict rather than politicians, suffers from its myriad negative consequences. So, let’s put aside for a while all those sensitive issues and conflicting interpretations of the past and try to talk about other common things. I’m more than convinced that these are many.
Dialogue.
This is the only path before us, just as it was in my case when talking with Azerbaijanis changed my view on many things. Talking and moving on. Cooperating and moving on. Only with this approach can many other sensitive issues find their ultimate solution as well. Instead, I always keep in mind this sentence, which I read in a book some years ago and want to share with you now.
“The opinion that neither side of the conflict can get “everything” is right. But this rightfulness is, so to speak, political. From a humanitarian aspect, both sides can get everything, as this “everything” is the ultimate peace.”
Մտորումներ վերջնական խաղաղության շուրջ
Մարինե Էջուրյան
Զեզնից նրանք, ովքեր ինձ չէին ճանաչում, երբ դեռ առաջին կամ երկրորդ կուրսում էի, բայց ծանոթ են ինձ հետ հիմա, հավանաբար կզարմանան` լսելով, որ ընդամենը չորս տարի առաջ ես ակտիվ մասնակցում էի հիշատակի օրերին նվիրված միջոցառումներին` վանկարկելով հակաթուրքական և հակաադրբեջանակ ծայրահեղ կոչեր: Ես նաև գրում էի հոդվածներ համալսարանի թերթի համար այնպիսի վերնագրերով, ինչպիսին է, օրինակ, «Ադրբեջան կոչվող մեծ կեղծիքը»:
Այժմ, երբ հետադարձ հայացք եմ գցում այդ հավանաբար «մութ» տարիներին, գիտակցում եմ, որ դա ուղղակի մի ժամանակահատված էր, երբ ես ինքս ինձ գտնելու, իմ գաղափարախոսությունը ձևավորելու և իմ կյանքի ուղին փնտրելու ճանապարհին էի: Ենթադրում եմ, որ մեր երկրներում շատ ուրիշ երիտասարդներ ևս անցել են այդ ուղին, մինչև գտել են իրենց սեփական «ես»-ը:
Եվ այժմ, երբ արդեն ավարտել եմ նաև համալսարանը, ես դարձել եմ մեկը, ով ունի տասնյակ ադրբեջանցի և թուրք ընկերներ, որոնց թվում կան նաև ինձ շատ մոտ մարդիկ: Նաև սիրում եմ լսել թուրքական և ադրբեջանական երաժշտություն, կարդում եմ այդ երկրների մի շարք հեղինակների գրքեր, և, վերջապես, անկեղծորեն աջակցում եմ այն բոլոր նախաձեռնություններին, որոնց շնորհիվ հնարավոր է լուծում ստանա առկա համակարտությունը և խաղաղություն հաստատվի տարածաշրջանում:
Շատերը կարծում են, որ բոլոր այդ տարածաշրջանային երիտասարդական դասընթացները, խաղաղության հաստատմանն ուղղված կոնֆերանսները կամ այլ նման միջոցառումներն ուղղակի ժամանակի կորուստ են, քանի որ ոչինչ չեն փոխում ներկա փակուղային իրավիճակում: Ոմանք էլ կարծում են, որ բոլոր այդ միջոցառումներն գումար վաստակելու միջոց են դրանցով զբաղվող մի շարք կազմակերպությունների կամ խմբերի համար: Սակայն իմ սեփական փորձից կարող եմ ասել, որ այդ միջոցառումները բեկումնային նշանակություն են ունեցել իմ ներկայիս հայացքների ձևավորման վրա:
Ես հենց նման միջոցառումների ժամանակ եմ առաջին անգամ հանդիպել թուրք և ադրբեջանցի երիտասարդների, զրուցել նրանց հետ տարբեր թեմաների շուրջ` սկսած քաղաքականություն ու պատմություն քննարկելուց մինչև մեր մշակույթների, սովորույթների և մտածելակերպի մեջ ընդհանրություններ գտնելը: Այս երկխոսությունը ինձ օգնել է նույն երևույթին տարբեր տեսանկյուններից նայել, կոտրել իմ կարծրատիպերը, որոնց շնորհիվ էլ այսօր փոխվել են հայացքներս շատ հարցերի վերաբերյալ:
Մի շարք ադրբեջանցի երիտասարդների հետ էլ ծանոթացել եմ Facebook-ի միջոցով, որն այժմ մեզ համար դարձել է ոչ միայն կապ պահպանելու միջոց, այլ մի վայր, որտեղ քննարկումներ ենք անում քաղաքականության, մշակույթի և ազգային մտածելակերպի շուրջ: Այս վիրտուալ ծանոթությունները հետագայում նաև վերածվեցին հանդիպումների իրական կյանքում, որոնք, պետք է խոստովանեմ, շատ հետաքրքիր էին ինձ համար: Մի հարցրեք, թե ինչու, քանի որ դժվար թե կարողանամ հստակ պատասխան տալ, բայց ես անբացատրելի կապվածություն եմ զգում այդ մարդկան նկատմամբ:
Ադրբեջանցի ընկերների հետ Թբիլիսիում նման հանդիպումներից մեկի ժամանակ, երբ անցկացնում էինք այնտեղ մեր ձմեռային արձակուրդները, որոշեցինք տուն չվերադառնալ «դատարկ» ձեռքերով և ֆլեշմոբ իրականացրեցինք` խաղաղ երթ կազմակերպելով դեպի վրացական խորհրդարանի շենք Հարավային Կովկասում խաղաղության կոչ անող պաստառներով` գրված վեց լեզուներով (ադրբեջաներեն, անգլերեն, գերմաներեն, հայերեն, վրացերեն և ֆրանսերեն):
Ի դեպ, մի հետաքրքիր դեպք պատահեց այդ միջոցառման ժամանակ, երբ ոստիկանությունը կանգնեցրեց մեզ` հարցնելով, թե ինչի համար ենք երթ կազմակերպել: Երբ պատասխանեցինք, որ մենք ուղղակի հայ ու ադրբեջանցի երիտասարդներ ենք և տարածաշրջանում խաղաղության կոչ ենք անում, նրանց պատասխանը (կարծում են ընկերներս էլ կհամաձայնվեն) ոգևորիչ էր. «Ապրե´ք: Դուք խնդիր չունեք: Կարող եք շարունակել»:
Եվ սա միակ հետաքրքիր դեպքը չէր: Երբ նստած էինք միասին վրացական մի ռեստորանում, մեզ սպասարկող մատուցողը, հավանաբար լսելով, որ ընկերներս ադրբեջաներեն են խոսում, հարցրեց, թե արդյոք Ադրբեջանից ենք: «Այո, Ադրբեջանից ենք»,-պատասխանեց ընկերներիցս մեկը,- «բացի նրանից. նա Հայաստանից է» (այդ օրը միայն ես էի հայ): Մատուցողը պատասխանեց լուրջ դեմքով. «Դա արդեն մեծ առաջընթաց է»:
Կան մի շարք այլ նման պատմություններ, սակայն այս հարցն է, որ միշտ տալիս եմ ինքս ինձ. ի՞նչ ենք իրականում ձեռք բերում` մեր բոլոր ջանքերն ուղղելով միայն այն բանին, որ ապացուցենք ամբողջ աշխարհին, որ մենք ճիշտ ենք և մյուս կողմն է սխալ, և ամեն բանում նրանց պետք է մեղադրել: Ի՞նչ:
Ոչինչ:
Ոչինչ, բացի ժամանակ և ջանքեր կորցնելուց, մինչդեռ չլուծված համակարտությունը շարունակում է մնալ նորանոր տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական կորուստների պատճառ, և մեր ժովովուրդները, որ դարձել եմ հակամարտության ուղղակի զոհը, ի տարբերություն քաղաքական գործիչների, շարունակում են իրենց վրա կրել հակամարտության բազմաթիվ բացասական հետևանքները: Այս դեպքում ինչու՞ մի կողմ չդնել այդ բոլոր զգայուն հարցերն ու պատմության` իրար հակազդող մեկնաբանությունները և փորձել խոսել մնացած ընդհանուր հարցերի շուրջ, որոնք, ավելի քան համոզված եմ, իրոք շատ են:
Երկխոսություն:
Սա է մեր միակ ճանապարհը, ինչպես իմ դեպքում ադրբեջանցիների հետ խոսելը փոխեց իմ հայացքները մի շարք հարցերի շուրջ: Երկխոսություև սկսել և առաջ շարժվել: Համագործակցել և առաջ շարժվել: Միայն այս դեպքում մնացած զգայուն և բարդ հարցերը ևս կարող են իրենց վերջնական լուծումը ստանալ:
Մի քանի տարի առաջ մի գրքում կարդացել եմ այս նախադասությանը, որը միչև հիմա մտապահել եմ, և կցանկանայի այն կիսել Ձեզ հետ.
«Այն կարծիքը, որ հակամարտության երկու կողմերն էլ չեն կարող հավասարապես ձեռք բերել «ամեն ինչ», ճիշտ է: Բայց սրա ճշմարտացիությունը, այսպես ասած, քաղաքական տեսնակյունից է միայն: Իսկ մարդասիրական տեսանկյունից երկու կողմերն էլ կարող են ստանալ ամեն ինչ, քանի որ այդ «ամեն ինչը» վերջնական խաղաղությունն է»:
Qəti sülh haqqında fikirlər
Marine Ejuryan
Məni indi tanıyan, lakin məni ilk tələbəlik illərimdə tanımayanlar, yəqin ki, eşitdiklərinizə çox təəccüblənəcəksiniz - dörd il əvvəl mən anım mərasimlərində anti-Türkiyə və anti-Azərbaycan şüarlarını səsləndirən Erməni gənclərinin arasında idim. Mən həmçinin o şəxsəm ki, universitetimizin qəzeti üçün “Azərbaycan, böyük yalan” başlığı altında məqalələr yazırdım.
Geriyə baxdıqca və bəlkə də “qaranlıq” günlərimi xatırladıqca, mən anlayıram ki, o illərdə mən sadəcə özümü axtarıb tapmağa, öz şəxsi ideologiyanı müəyyən etməyə, bu həyatda öz şəxsi yerimi tapmağa çalışdığım bir vaxtın əsnasında idim. Eləcə də düşünürəm ki, ölkələrimizdə indi olduqları yerə çatmaq üçün əvvəllər bu kimi hissləri keçirən çox gənclər və yeniyetmələr vardır.
Və indi, yenicə Beynəlxalq Münasibətlər üzrə Magistr dərəcəsini aldığım bir vaxtda mən çoxlu Türk və Azərbaycan dostları olan bir şəxsə çevrilmişəm. Onların arasında mənə həqiqətən də doğma və yaxın olanlar var. Mən həmçinin Türk və Azərbaycan musiqisini dinləyən, bu ölkələrdən olan müəlliflərin kitablarını oxuyan və nəhayət sülhə və insanları ayıran münaqişənin sonuna doğru aparacaq hər bir orijinal təşəbbüsü dəstəkləyən bir şəxsəm.
Bəziləri deyə bilər ki, gənclərin regional təlimləri, sülh konfransları və oxşar tədbirlər zaman itkisidir, çünki onlar buzlaşmış vəziyyətdə heç nəyi dəyişmirlər. Digərləri isə düşünərlər ki, belə tədbirlər təşkilatlar və bu tədbirlərlə əlaqəli olan qruplar üçün sadəcə olaraq pul mənbəyidir. Lakin mən öz adımdan onu deyə bilərəm ki, əksinə, bu tədbirlər mənim hazırkı fikirlərimin və rəylərimin formalaşmasında dönüş nöqtəsi oldu.
İlk dəfə elə bu tədbirlər zamanı mən Azərbaycandan və Türkiyədən olan gənclərlə görüşdüm. Onlarla müxtəlif mövzularda – tarixdən tutmuş, siyasətə kimi – müzakirələr apardım və nəhayət mədəniyyətlərimiz, ənənələrimiz və mentalitetimizdə nə qədər çox oxşar cəhətlərin olduğunu öyrəndim. Bu dialoq mənfi stereotiplərimə üstün gələrək əvvəlki eyni hadisələrə fərqli nöqtədən baxmağı mənə öyrətdi və bir çox məsələlərə aid baxışımı və düşüncə tərzimi dəyişdi.
Azərbaycanlı gənclərlə tanış olmağım həm də Facebook vasitəsi ilə baş tutdu. Facebook nəinki ünsiyyətdə olduğumuz bir yerdir, burada biz həmçinin siyasət, mədəniyyət və mentalitet barəsində fikirlərimizlə bölüşür müzakirələr aparırıq. Virtual dostluqlar sonradan gerçək həyatda görüşlərə çevrilib və deməliyəm ki, bu görüşlər mənim üçün çox həyəcanverici idilər. Səbəbini soruşmayın, yəqin ki, izah edə bilməyəcəm. Amma bu insanlarla və onlarla bağlı hər şeyə inanılmaz yaxınlıq hiss edirəm.
Qış tətilində Tiflisə Azərbaycanlı dostlarım ilə etdiyim səfərlərin birində biz evimizə “əli boş” getməmək qərarına gəldik və Gürcüstanın Parlamenti qarşısında sakit toplaşaraq və yürüyərək Cənubi Qafqazda sülh ismarıcını verən və altı dildə yazılmış (Alman, Azərbaycan, Erməni, Fransız, Gürcü və İngilis dillərində) enli posterlərlə fleş mob keçirtdik.
Əslində isə, bu fleş mob zamanı maraqlı bir hadisə baş verdi - polislər bizi saxlayaraq nə üçün göstəriş keçirtdiyimizi soruşdular. Biz onlara deyəndə ki, Ermənistandan və Azərbaycandan olan gənclərik və sadəcə olaraq regionda sülhə çağırırıq, onların verdiyi cavab, - dostlarım da əminəm mənimlə razılaşar, - həqiqətən də ruhlandırıcı idi. “Afərin, uşaqlar!” onlar dedilər. “Problem yoxdur. Davam edin!”
Və bu ürəkaçan yeganə hadisə deyildi. Gürcü restoranında olduğumuz zaman bizə xidmət göstərən ofisiant Azərbaycan dilində danışmağımızı eşidərək, Azərbaycandan olub-olmadığımızı soruşdu. “Bəli, Azərbaycandanıq.” - dostum dedi. “Ondan başqa. O, Ermənistandandır”. (o gün mən orada olan yeganə Erməni idim). Ofisiantın üzü ciddiləşdi, amma qeyd etdi: “Bu doğurdan da böyük inkişafdır.”
Buna oxşar baş vermiş çoxlu hadisələr var. Lakin ağlıma indi gələn budur. Bütün dünyaya bizim düzgün, qarşı tərəfin isə yanlış və günahkar olduğunu sübüt etməyə çalışmağımızın və cəhdlərimizin mənasi nədir? Nə?
Heç nə.
Heç nə, zaman və cəhd itkisindən başqa heç nə. Həll olunmamış münaqişənin iqtisadi, siyasi və ictimai itkilər verməyə davam etdiyi bir vaxtda münaqişədə siyasətçilər deyil, birbaşa ümumi əhali bu münaqişənin qurbanı olur və onun mənfi nəticələrindən əziyyət çəkir. Ona görə, gəlin bir anlıq bu həssas mövzuları və keçmişin ziddiyyətli izahını kənara qoyaq və oxşar cəhətlərimiz haqqında danışaq. Mən daha çox əminəm ki, oxşar cəhətlərimiz çoxdur.
Dialoq.
Bizim önümüzdə olan yeganə yoldur. Dialoq mənim vəziyyətimdə Azərbaycanlılar ilə ünsiyyət tapıb bir çox məsələyə dair fikrimi dəyişdirən yeganə yol idi. Danışmaq və irəliləmək. Əməkdaşlıq etmək və irəliləmək. Yalnız bu mövqe ilə bir çox həssas məsələlər həll oluna bilər. İllər əvvəl bir kitabda oxuduğum və həmişə yaddaşımda saxlayacağım aşağıdakı cümləni indi sizinlə paylaşmaq istəyirəm.
“Münaqişədə olan tərəflərin “hər şeyi” əldə edə bilməyəcəkləri fikri həqiqətdir. Lakin bu həqiqət siyasidir. Humanist mövqeyi nəzərindən isə, hər iki tərəf hər şey əldə edə bilər. Əgər bu “hər şey” qəti sülhdürsə”.
Мысли об окончательном мире
Марине Эжурйан
Те, кто меня знают сейчас, но не знали меня еще тогда, когда я была еще на первом-втором курсе университета, - вероятно, вы будете удивлены, узнав, что всего четыре года назад я была одной из тех среди армянской молодежи, которая во время празднования событий выкрикивала антитурецкие и антиазербайджанские лозунги. Я также была тем, кто писала статьи для моей университетской газеты под заголовками “большой обман, Азербайджан”.
Оглядываясь назад, и вспоминая, возможно, свои “темные” года, я знаю, что это всего лишь было временем, когда я пыталась найти себя, определить свою идеологию и найти свое место в жизни. Я также могу предположить, что в наших странах есть много молодых людей и подростков, которые тоже прошли через это, пока не стали теми, кем являются сегодня.
И вот, получив степень магистра в области Международных Отношений, я стала тем, кто имеет много друзей из Азербайджана и Турции. Среди них есть те, которые мне действительно очень близки. Я также тот человек, кто слушает турецкую и азербайджанскую музыку, читает книги авторов из этих стран и, наконец, я та, кто поддерживает всякую истинную инициативу, что ведет к миру и урегулированию конфликта, делящего нас врозь.
Кто-то может сказать, что все молодежные региональные тренинги, мирные конференции и другие подобные мероприятия всего лишь пустая трата времени, так как они не в состоянии что-либо изменить в сегодняшней тупиковой ситуации, в то время как другие могут считать такие мероприятия источником денежных средств для организаций и групп, участвующих в них.Тем не менее, исходя из собственного опыта, я точно могу сказать, что они стали поворотным пунктом в моей жизни, сформировав мои нынешние взгляды и мнения.
Впервые, именно в ходе таких событий я встретила молодых людей из Азербайджана и Турции. С ними я говорила на разные темы, оот истории до политики и, наконец, находила много общих сходств между собой, будь в культуре, традициях и менталитете. Этот диалог также помог мне посмотреть на одни и ти же вещи с разных точек зрения, преодолевая стереотипы, и изменил мой взгляд по самым разным вопросам.
С азербайджанской молодежью я познакомилась также через Facebook, который теперь стал не только способом для поддержания связи, но и местом для обмена мнениями о политике, культуре и менталитете. Эти виртуальные дружеские отношения позднее перешли в дружбу в реальной жизни. И все эти встречи были для меня очень волнующими и интересными. Не спрашивайте почему, потому что, вероятно, я не смогу объяснить, но я чувствую необъяснимую близость с этими людьми и со всем, что с ними связано.
Во время одной из таких встреч в Тбилиси, где я проводила зимние каникулы с друзьями из Азербайджана, мы решили не возвращаться домой с “пустыми” руками и провели флэш-моб, мирно собравшись перед Парламентом Грузии и держа большие плакаты, на которых были написаны послание мира на Южном Кавказе на 6 различных языках (на армянском, азербайджанском, английском, грузинском, немецком и французском языках).
Во время флэш-моба произошел интересный случай. Полицейские остановили нас, чтобы спросить что мы демонстрируем. Мы сказали, что мы молодые люди из Армении и Азербайджана призывающие к миру в регионе и, слова, что мы услашали в ответ (мои друзья тоже соглашаться), были вдохновляющими. “Молодцы, ребята!” Сказали они. “Нет проблем. Продолжайте! ”
И это не единственный приятный случай, который произошел с нами. Когда мы проводили время в грузинском ресторане, официант, обслуживающий нас, вероятно, увидев нас говорящими на азербайджанском языке, спросил – “Вы из Азербайджана?”, “Да, мы из Азербайджана”, ответил мой друг. “Кроме нее. Она из Армении ” (да-да, я была единственной из Армении в тот день). Официант сделал серъезное лицо и добавил - “Это уже большой прогресс”.
Есть множество подобных историй, но вот что сейчас приходит мне на ум. В чем смысл в том, что мы прилагаем все свои усилия и стараемся доказать всему миру, что мы правы, а другая сторона неправа и виновна. В чем смысл?
Ни в чем.
Ни в чем, кроме как в потери времени и усилий, в то время как неурегулированные конфликты по-прежнему приносят массу экономических, политических и социальных потерь и в то время как не политики, а именно население является непосредственной жертвой конфликта, страдая от его негативных последствий. Так, давайте отложим на некоторое время все эти сложные вопросы и противоречивые толкования прошлого и попытаемся поговорить о вещах нас обьединяющих. Я более чем уверена, что таких тем много.
Диалог.
Это единственный перед нами путь, как это и было в моем случае, когда речь шла об азербайджанцах. Диалог изменил мой взгляд на многие вещи. Говорить и двигаться дальше. Сотрудничать и двигаться дальше. Только этот подход способен найти окончательное решение ко многим важным вопросам. Я навсегда запомню предложение, которую я прочитала в книге несколько лет назад и сейчас хочу поделиться с Вами.
“Истинно то мнение,что ни одна из сторон конфликта может получить”все”. Но эта истина является, так сказать, политической. С гуманитарной точки зрения, обе стороны могут получить все, если это “все” является окончательным миром”.
- Published:
- 06.11.10 / 2pm by Marine
- Category:
- Armenia, Azerbaijan, Civil Society, Conflict Voices, Georgia, Nagorno Karabakh, Opinion, Youth
Comments are closed
Comments are currently closed on this entry.